როდესაც თქვენი პატარა მყარ საკვებზე გადადის, შესაძლოა ერთ დღეს ნახოთ, როგორ ახველებს, წითლდება და საკვებს პირიდან გარეთ აგდებს. ეს შეიძლება საკმაოდ შემაშინებელი იყოს. თუმცა, უმეტეს შემთხვევაში, ეს უბრალოდ ღებინების რეფლექსია, ხოლო ღებინების რეფლექსი ჭამის სწავლის სრულიად ნორმალური და ჯანსაღი ნაწილია.
რა არის ღებინების რეფლექსი?
ღებინების რეფლექსი არის ბუნებრივი რეფლექსი, რომელიც ყველა ჯანმრთელ ჩვილს აქვს. ის დამცავი მექანიზმია: საკვებს ენის წინა ნაწილისკენ უბიძგებს, სადაც ბავშვს შეუძლია მისი გადმოფურთხება ან ხელახლა დაღეჭვის მცდელობა. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ღებინების რეფლექსი ხელს უშლის საკვების გადაცდენას (დახრჩობას).
დაახლოებით ექვსი თვის ასაკში ღებინების რეფლექსის ზონა ენის წინა ნაწილთან უფრო ახლოს მდებარეობს. როდესაც ბავშვი საკვებს ეცნობა, ეს ზონა ნელ-ნელა უკან გადადის და ნაკლებად მგრძნობიარე ხდება, ამიტომ დროთა განმართობაში ეს რეფლექსი უფრო იშვიათად იჩენს თავისს. ერთ-ერთი კვლევის თანახმად, მყარი საკვების მიღების პირველ წელს 10-დან დაახლოებით 8 ჩვილს აღენიშნებოდა ღებინების რეფლექსი. ეს ხდება როგორც კოვზით კვებისას, ასევე ჩვილის მიერ მართვადი კვებისას (BLW).
რა არის გადაცდენა (დახრჩობა)?
გადაცდენა სულ სხვა რამ არის. ეს ხდება მაშინ, როდესაც საკვების ნაჭერი ახშობს სასუნთქ გზებს, რაც სუნთქვას ართულებს ან შეუძლებელს ხდის. გადაცდენა სერიოზული საფრთხეა, თუმცა საკვებით სერიოზული დახრჩობის ეპიზოდები იშვიათია.
როგორ გავარჩიო ღებინების რეფლექსი და გადაცდენა
| ღებინების რეფლექსი (როგორც წესი, უსაფრთხოა) | გადაცდენა / დახრჩობა (საჭიროებს დახმარებას) |
|---|---|
| ხმაურიანია: ხველა, სუნთქვის შეკავების ხმა, პირღებინების ხმები | ჩუმია: ან ისმის მხოლოდ სუსტი ხრიალი/ქოშინი |
| ენა წინ გამოდის, პირი ღიაა | გაფართოებული, დაფრთხოლილი თვალები, შესაძლოა დორბლი ჩამოსდიოდეს |
| ბავშვი აგრძელებს სუნთქვას | უჭირს სუნთქვა, ვერ ტირის და ვერ გამოსცემს ხმას |
| სახე შეიძლება გაწითლდეს; საკვები გამოდის გარეთ | ტუჩების ან თვალების ირგვლივ კანის ლურჯი (ციანოზური) ელფერი |
| გადის რამდენიმე წამში; ბავშვი ხშირად აგრძელებს ჭამას | თავისით არ გადის |
მარტივი წესი დასამახსოვრებლად: ხმაურიანი ბავშვი, როგორც წესი, სუნთქავს. ჩუმ, შეწუხებულ ბავშვს კი დაუყოვნებლივ სჭირდება თქვენი დახმარება.
თუ ბავშვს ღებინების რეფლექსი აქვს
- შეინარჩუნეთ სიმშვიდე. ჩვილები გრძნობენ ჩვენს ნერვიულობას და მკვეთრმა რეაქციამ შეიძლება რეფლექსი გააძლიეროს. მშვიდი სიტყვები, მაგალითად: „ოჰ, ეს რაღაც ახალი იყო!“, ორივეს დაგამშვიდებთ.
- უყურეთ მშვიდად და დაელოდეთ. ბავშვი, როგორც წესი, თავად გაუმკლავდება ამას და გააგრძელებს ჭამას.
- ნუ ჩაუყოფთ თითებს პირში საკვების გამოსაღებად. ამით შეიძლება საკვები უფრო ღრმად ჩაწიოთ.
- მიეცით ბავშვს საშუალება, ჭამოს საკუთარი ტემპით
თუ ბავშვს საკვები გადაცდა (იხრჩობა)
თუ ბავშვს არ შეუძლია დახველება, ტირილი ან სუნთქვა, დააწვინეთ ჩვილი პირქვე თქვენს წინამხარზე ისე, რომ თავი მენჯზე დაბლა ჰქონდეს, და 5-ჯერ დაარტყით ძლიერად ბეჭებს შორის ხელის გულის ქვედა ნაწილით. შეამოწმეთ პირი და ამოიღეთ ის, რასაც მკაფიოდ ხედავთ, მაგრამ არასოდეს ჩაყოთ თითი ბრმად. თუ ეს არ დაეხმარა, გამოიძახეთ სასწრაფო სამედიცინო დახმარება და გააგრძელეთ ეს მოქმედებები მაშველების მოსვლამდე. ჩვილის პირველადი დახმარების კურსი საუკეთესო გზაა მომზადებულად დასარჩენად; ამ ნაბიჯების სწავლა პრაქტიკით ბევრად ადვილია, ვიდრე წაკითხვით.
უსაფრთხოების წესები
- ყოველთვის დარჩით ბავშვთან კვების დროს და გეჭიროთ/გეჯდეთ იგი ვერტიკალურ მდგომარეობაში.
- მოერიდეთ მთლიან თხილეულს და მთლიან მცირე ზომის მრგვალ საკვებს, როგორიცაა ყურძენი და ჩერი პომიდორი. გააცალეთ კანი და ფრთხილად ამოიღეთ ყველა ძვალი ხორციდან და თევზიდან.
- შეთავაზეთ ბავშვის ასაკისთვის შესაფერისი ტექსტურის საკვები და მიეცით დრო, რომ საკუთარი ტემპით ისწავლოს.
- მიმართეთ პედიატრს, თუ ბავშვს ღებინების რეფლექსი აღენიშნება თითქმის ყოველი ჭამისას რამდენჯერმე, ხშირად ეწყება ერთსა და იმავე ტექსტურაზე, ან თუ ჭამის დროს შეწუხებული ჩანს. ექიმს შეუძლია დაგეხმაროთ ან გადაგამისამართოთ კვების სპეციალისტთან.
