დაახლოებით 10 თვის ასაკში ბავშვი სულ უფრო აქტიურად იკვლევს გარემოს და ცდილობს, თავად მიაღწიოს სასურველ ნივთს, აირჩიოს სათამაშო ან გამოხატოს, რა მოსწონს და რა — არა. ჯერ სიტყვებით ვერ გეუბნებათ, რა სურს, მაგრამ ამას ჟესტებით, მზერით, ბგერებითა და მოძრაობით გამოხატავს. ეს მისი დამოუკიდებლობის განვითარების მნიშვნელოვანი ნაწილია.
როგორ გამოხატავს ბავშვი საკუთარ სურვილებს?
- სასურველი ნივთისკენ იწევს ან ხელს იშვერს.
- ხელებს გიწვდით, როცა აყვანა სურს.
- შეიძლება ნივთი მოგაწოდოთ, გამოგართვათ ან უკმაყოფილება გამოხატოს, როცა რაღაც არ უნდა.
- ცდილობს, სათამაშოს თავად მისწვდეს, დაიჭიროს ან სხვადასხვა გზით გამოიყენოს.
- უფრო მკაფიოდ გამოხატავს სიხარულს, ინტერესს, გაბრაზებასა თუ იმედგაცრუებას.
ეს არ ნიშნავს, რომ ბავშვი უკვე ყველაფრის დამოუკიდებლად გაკეთებას შეძლებს. მას ჯერ კიდევ სჭირდება თქვენი დახმარება, თუმცა სულ უფრო ხშირად სურს, თვითონ სცადოს.
როგორ წავახალისოთ დამოუკიდებლობა?
მიეცით უსაფრთხო არჩევანი. შესთავაზეთ ორი სათამაშო და დააკვირდით, რომელს აირჩევს. ამ ასაკში არჩევანი შეიძლება მზერით, ხელის გაწვდენით ან ნივთის აღებით გამოხატოს.
ნუ იჩქარებთ დახმარებას. თუ სათამაშოს მისწვდომას ცდილობს, რამდენიმე წამი აცადეთ. საჭიროების შემთხვევაში დაეხმარეთ ისე, რომ მოქმედების ნაწილი თავად შეძლოს.
უპასუხეთ მის სიგნალებს. დააკვირდით, რას გეუბნებათ მზერით, ჟესტებითა და ბგერებით. შეგიძლიათ სიტყვებითაც აუხსნათ: „ბურთი გინდა? აი, მოგაწოდებ.“
შეუქმენით უსაფრთხო გარემო კვლევისთვის. მოაშორეთ პატარა საგნები, სახიფათო ნივთები და ისეთი საგნები, რომლებმაც შეიძლება გადმოვარდნის ან დაზიანების საფრთხე შექმნას. უსაფრთხო სივრცე ბავშვს თავისუფლად ცდის საშუალებას აძლევს.
მიიღეთ მისი უკმაყოფილებაც. თუ სათამაშო წაართვით ან სასურველი მოქმედება შეუზღუდეთ, შეიძლება გაღიზიანდეს. მშვიდად აუხსენით თქვენი მოქმედება და დაეხმარეთ დამშვიდებაში — ამ ასაკში ემოციების მართვა ჯერ კიდევ ვითარდება.
რას უნდა ველოდოთ?
10 თვის ბავშვი ჯერ ვერ გამოხატავს სურვილებს ყოველთვის ერთნაირად და ვერც დამოუკიდებლად არეგულირებს ემოციებს. ზოგჯერ მოთმინებით ცდის, ზოგჯერ კი სწრაფად ღიზიანდება ან თქვენს დახმარებას ითხოვს. ორივე რეაქცია შეიძლება ნორმალური იყოს. დამოუკიდებლობა არ ნიშნავს, რომ ბავშვმა ყველაფერი მარტო უნდა გააკეთოს. ამ ასაკში ის დამოუკიდებლობას სწორედ თქვენი მხარდაჭერით სწავლობს — ცდის, ირჩევს, შეცდომებს უშვებს და ისევ ცდილობს.
