ბევრი მშობელი ნერვიულობს იმის გამო, თუ როდის და როგორ მისცეს ბავშვს ალერგიის მაღალი რისკის შემცველი საკვები. რჩევები თითქოს მუდმივად იცვლება, რაც თავისთავად დაბნეულობას იწვევს.
პირველ რიგში, ბავშვების მხოლოდ ძალიან მცირე ნაწილს აქვს სერიოზული ან სიცოცხლისთვის საშიში რეაქცია საკვებზე. გარდა ამისა, ბევრი ბავშვი ხუთი წლის ასაკისთვის იზრდება ყველაზე გავრცელებული, რძისა და კვერცხის, ალერგიისგან.
ალერგია თუ აუტანლობა?
ორივე სიტყვა ნიშნავს, რომ საკვებმა ორგანიზმში არასასურველი რეაქცია გამოიწვია. თუმცა, ისინი მაინც არ არის ერთი და იგივე.
- ალერგია ეხება იმუნურ სისტემას. ორგანიზმი საკვებში არსებულ ცილაზე ისე რეაგირებს, თითქოს ის საფრთხეს წარმოადგენდეს, და სიმპტომები ჩვეულებრივ ჭამის შემდეგ მალევე ვლინდება.
- აუტანლობა არ ეხება იმუნურ სისტემას. სიმპტომები უფრო ნელა ვითარდება, ამიტომ მისი შემჩნევა შედარებით რთულია.
რეაქციის ამოცნობა
ალერგიული რეაქციის დროს თქვენს პატარას შეიძლება ჰქონდეს:
- გამონაყარი პირის, ცხვირისა და თვალების ირგვლივ
- ტუჩების, თვალებისა და სახის შეშუპება
- პირისა და ყელის ქავილი
- ცხვირიდან გამონადენი ან გაჭედილი ცხვირი და ცრემლიანი თვალები
- გულისრევა/ღებინება და დიარეა
ამობურცული წითელი ლაქებისგან შემდგარი ქავილის გამომწვევი გამონაყარი, ცნობილი როგორც ჭინჭრის ციება (ურტიკარია), ზოგჯერ შეიძლება საკვების ალერგიით იყოს გამოწვეული (მაგალითად, რძეზე ან ციტრუსზე), თუმცა მას სხვა გავრცელებული მიზეზებიც აქვს, მაგალითად, ჭინჭრის დაგესვლა ან ძლიერი მზის სხივები.
საკვების აუტანლობის ნიშნები შეიძლება მოიცავდეს:
- დიარეას ან ყაბზობას (შეკრულობას), ან სისხლსა თუ ლორწოს ბავშვის განავალში
- კოლიკას
- ეგზემას
- რეფლუქსს
საკვები, რომელიც ყველაზე ხშირად იწვევს რეაქციას
რძე, კვერცხი, თხილეული და კაკლოვანები (მიწისთხილის, ასევე თხილის, კაკლისა და ნუშის ჩათვლით), თევზი და ზღვის პროდუქტები, სოიო, გლუტენის შემცველი პროდუქტები (ხორბალი, ჭვავი, ქერი და შვრია), სეზამის მარცვლები და ნიახური. ციტრუსებმა და მარწყვმაც შეიძლება ხანდახან გამოიწვიოს პრობლემები.
თანამედროვე რეკომენდაციებით, საკვების უსაფრთხოდ მიცემა შესაძლებელია 6 თვის ასაკიდან. ექიმის განსხვავებული რჩევის გარეშე, ამის შემდეგ მათ შეკავებას აზრი არ აქვს. რამდენიმე მარტივი ჩვევა დაგეხმარებათ:
- ერთ ჯერზე მხოლოდ ერთი ახალი საკვები, ძალიან მცირე რაოდენობით. ამგვარად, თუ ბავშვს რეაქცია ექნება, ადვილად მიხვდებით, რომელმა საკვებმა გამოიწვია ის.
- შეთავაზეთ ახალი საკვები დღის პირველ ნახევარში, საუზმეზე ან სადილზე, რათა, თუ რამე არ ასიამოვნებს ბავშვს, ამან ღამის ძილი არ დაარღვიოს.
- თუ თქვენს ოჯახში არის ალერგიის გამოცდილება, თითოეული ახალი საკვები ცალკე შეთავაზეთ და დაელოდეთ სულ მცირე 24 საათი ხელახლა მიცემამდე, რათა დააკვირდეთ ბავშვის რეაქციას.
ზოგიერთ ოჯახში ალერგიის რისკი უფრო მაღალია. თქვენი ბავშვის რისკი იზრდება, თუ ოჯახის ახლო წევრს აქვს მძიმე ეგზემა, ასთმა, ალერგიული რინიტი ან ალერგია, ან თუ თავად ბავშვს აქვს მძიმე ეგზემა, განსაკუთრებით თუ ის სამ თვემდე ასაკში დაიწყო. თუ ეს თქვენს ოჯახს ჰგავს, ესაუბრეთ მკურნალ ექიმს ალერგენული საკვების მიცემამდე. ის დაგეხმარებათ მარტივი გეგმის შედგენაში. თუ ძუძუთი კვებავთ, ძუძუთი კვების გაგრძელება მყარი საკვების დაწყების პარალელურად შესაძლოა დამატებითი დაცვა იყოს ალერგიისგან.
თუ ფიქრობთ, რომ ბავშვს რეაქცია ჰქონდა
- ჩაინიშნეთ, რა შეჭამა ბავშვმა და რა სიმპტომები შეამჩნიეთ.
- შეაჩერეთ ამ საკვების მიცემა ექიმთან კონსულტაციამდე და მოერიდეთ მსგავს პროდუქტებსაც. მაგალითად, თუ ფიქრობთ, რომ ბავშვს რეაქცია ჰქონდა ძროხის რძეზე, მოერიდეთ რძის სხვა პროდუქტებსაც რჩევის მიღებამდე.
- ნუ ამოიღებთ საკვებს რაციონიდან სამუდამოდ დამოუკიდებლად. ბავშვმა შესაძლოა დაკარგოს მნიშვნელოვანი საკვები ნივთიერებები. ექიმმა შეიძლება გადაგამისამართოთ ალერგიის კლინიკაში, ხოლო პედიატრიული დიეტოლოგი დაგეხმარებათ იმაში, რომ ბავშვმა კვლავ ბალანსირებული რაციონი მიიღოს.
როდის უნდა მიმართოთ დახმარებას დაუყოვნებლივ
ძალიან იშვიათად, რეაქცია შეიძლება იყოს მძიმე. ამას ანაფილაქსია ეწოდება. დაუყოვნებლივ გამოიძახეთ სასწრაფო დახმარება, თუ ბავშვს აღენიშნება:
- სტვენითი სუნთქვა, ხველა ან სუნთქვის გაძნელება, ასთმის შეტევის მსგავსად
- შეშუპებული ყელი ან ენა, რამაც შეიძლება შეცვალოს ხმა
- კანის ქავილი ან წითელი გამონაყარი ზემოთ ჩამოთვლილ რომელიმე ნიშანთან ერთად
- არტერიული წნევის დაცემის ნიშნები, როგორიცაა დაბნეულობა, თავბრუსხვევა, გულის წასვლა ან ცნობიერების დაკარგვა
ალერგიით ცხოვრება
თუ ბავშვს დაუდგინდება ალერგია, ისწავლით ამ საკვების არიდება, მაღაზიაში ნაყიდ პროდუქტებში მისი კვალის ჩათვლით. შემადგენლობა მითითებული უნდა იყოს ეტიკეტზე, ხოლო ალერგიის კლინიკაში გეტყვიან, რა დასახელებებს მიაქციოთ ყურადღება. მეგობრებთან ან ოჯახის წევრებთან სტუმრობისას, წინასწარ გააფრთხილეთ ისინი და ყოველი შემთხვევისთვის თან წაიღეთ ბავშვის საკვები.
