ბავშვის განვითარებაში 11 თვე ხშირად ძალიან საინტერესო გარდამავალი პერიოდია. ბავშვი უკვე ბევრ რამეს აკეთებს უფრო დამოუკიდებლად, აქტიურად იკვლევს გარემოს და თანდათან უფრო მკაფიოდ აჩვენებს, რა აინტერესებს, რა მოსწონს და რა არ მოსწონს. შეიძლება ამ პერიოდში თითქოს ერთდროულად ყველაფერი იცვლებოდეს — მოძრაობა, კვება, კომუნიკაცია, თამაში და თქვენთან ურთიერთობაც.
მოძრაობა და პირველი ნაბიჯები
ზოგი ბავშვი უკვე დგება, ავეჯს მიჰყვება და რამდენიმე ნაბიჯის გადადგმას ცდილობს. ზოგი ჯერ კიდევ აქტიურად ცოცავს და დამოუკიდებლად დგომას სწავლობს. ორივე შეიძლება სრულიად ნორმალური იყოს. მიეცით ბავშვს ყოველდღე თავისუფალი და უსაფრთხო სივრცე მოძრაობისთვის. ნუ ეცდებით მის დაჩქარებას — ყველაზე მნიშვნელოვანია, რომ მას ჰქონდეს საშუალება, საკუთარი სხეულის შესაძლებლობები თავად აღმოაჩინოს.
კომუნიკაცია და გაგება
11 თვის ბავშვი სულ უფრო მეტად ამჩნევს თქვენს სიტყვებს, ჟესტებსა და ტონს. შეიძლება სახელზე რეაგირებდეს, მარტივ მითითებებს ასრულებდეს, ჟესტით გაჩვენებდეთ სასურველ ნივთს ან ცდილობდეს თქვენთან „საუბარს“ ბგერებითა და სხვადასხვა ინტონაციით. ეს ის პერიოდია, როცა ყოველდღიური საუბარი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. ესაუბრეთ ბავშვს, დაასახელეთ ის, რასაც აკეთებთ, უპასუხეთ მის ბგერებს და ერთად დაათვალიერეთ წიგნები.
კვება და დამოუკიდებლობა
ბავშვი თანდათან უფრო აქტიურად ერთვება კვებაში — შეიძლება ცდილობდეს საკვების ხელით აღებას, ჭიქის დაჭერას ან კოვზის გამოყენებას. შესთავაზეთ ასაკისთვის შესაბამისი და უსაფრთხოდ მომზადებული საკვები და მიეცით ბავშვს შესაძლებლობა, ნელ-ნელა თავადაც ჩაერთოს კვების პროცესში. ამ ასაკში ბავშვი ჭამისას ყოველთვის უნდა იყოს მჯდომარე და უფროსის უშუალო მეთვალყურეობის ქვეშ.
თამაში და აღმოჩენა
11 თვის ბავშვი სწავლობს ექსპერიმენტებით: აგდებს ნივთს, რომ ნახოს, სად დაეცემა; ხსნის და კეტავს; მალავს და ეძებს; აწყობს, შლის და ისევ აწყობს. ეს უბრალოდ თამაში არ არის — ასე ბავშვი მიზეზ-შედეგობრივ კავშირებს, სივრცეს, საგნების თვისებებსა და საკუთარ შესაძლებლობებს სწავლობს.
ემოციები და მიჯაჭვულობა
ამ ასაკში ბავშვი შეიძლება უფრო მეტად აპროტესტებდეს თქვენგან დაშორებას, უცხო ადამიანებთან ფრთხილობდეს ან კონკრეტულად ერთ მშობელს ეძებდეს. უსაფრთხო მიჯაჭვულობა ბავშვისთვის „დამოკიდებულების“ შექმნას არ ნიშნავს. როცა ბავშვმა იცის, რომ საჭიროების შემთხვევაში თქვენთან დაბრუნება შეუძლია, მას თანდათან უფრო თამამად შეუძლია სამყაროს აღმოჩენა.
თქვენც მნიშვნელოვანი ხართ
ამ პერიოდში ბავშვის განვითარებაზე ზრუნვასთან ერთად საკუთარი რესურსის შენარჩუნებაც მნიშვნელოვანია. თქვენ არ გჭირდებათ მთელი დღე ბავშვის გართობა, ყველა თამაშში ჩართვა ან ყოველი ახალი უნარის სპეციალურად „ვარჯიში“. ბავშვისთვის ყველაზე ღირებული ხშირად ძალიან ჩვეულებრივი მომენტებია — თქვენთან საუბარი, ერთად ჭამა, წიგნის დათვალიერება, ჩახუტება, თამაში და ყოველდღიურ ცხოვრებაში თქვენი გვერდით ყოფნა.
მთავარი ამ ასაკში
11 თვის ბავშვი არ არის შესასრულებელი უნარების სია. შეიძლება უკვე იდგეს, მაგრამ არ დადიოდეს. შეიძლება ბევრს „ლაპარაკობდეს“, მაგრამ ჯერ არცერთი სიტყვა არ ჰქონდეს. შეიძლება თავად ჭამდეს რამდენიმე ლუკმას, მაგრამ დახმარება ჯერ კიდევ ხშირად სჭირდებოდეს.
განვითარება არ არის რბოლა.
თქვენი მთავარი ამოცანაა ბავშვისთვის უსაფრთხო, მზრუნველი და საინტერესო გარემოს შექმნა, სადაც მას შეუძლია მოძრაობა, თამაში, ურთიერთობა, მცდელობა, შეცდომის დაშვება და კვლავ მცდელობა — საკუთარი ტემპით.
და თუ მაინც რაიმე გაწუხებთ ბავშვის განვითარებაში, თქვენი დაკვირვება/ინტუიცია საკმარისი მიზეზია, რომ პედიატრს გაესაუბროთ.
