ბავშვის მამასთან კავშირი დაბადებისთანავე იწყებს ფორმირებას. ამისთვის არც განსაკუთრებული სათამაშოებია საჭირო და არც ბევრი თავისუფალი დრო. ბავშვი მამას იცნობს მისი ხმით, შეხებით, სახითა და სურნელით. როცა მამა ხშირად არის მასთან, პასუხობს მის სიგნალებს, ესაუბრება, ეხუტება და ზრუნავს, ბავშვი თანდათან სწავლობს: „ეს ადამიანი ჩემთან არის და მასთან თავს უსაფრთხოდ ვგრძნობ.“
ახალშობილთან ურთიერთობის დიდი ნაწილი ძალიან მარტივი ყოველდღიური მომენტებია: ხელში აყვანა და ჩახუტება; კანთან კონტაქტი; მშვიდად საუბარი და სიმღერა; ბავშვისთვის თვალებში ყურება; გამოცვლა და დაბანა; დაძინებამდე დამშვიდება; ბავშვის ტირილზე ან სხვა სიგნალებზე რეაგირება.
მამას არ სჭირდება ბავშვის მუდმივად გართობა. ზრუნვაც ურთიერთობაა. სწორედ ასეთი განმეორებადი მომენტები ქმნის ნაცნობობისა და უსაფრთხოების განცდას.
შემდეგ იწყება პატარა „დიალოგები“, როცა ბავშვი იწყებს ღიმილს, ბგერების გამოცემას და აქტიურად რეაგირებს ადამიანებზე, მამას უკვე შეუძლია მის პატარა სიგნალებს თამაშით უპასუხოს.
ბავშვი იღიმის — მამაც იღიმის.
ბავშვი ამბობს „ააა“ — მამაც იმეორებს.
ბავშვი თვალებით ეძებს მამას — მამა პასუხობს: „აქ ვარ!“
ასეთი წინ და უკან მონაცვლეობა ბავშვს ასწავლის, რომ მისი ქცევა სხვაზე გავლენას ახდენს და კომუნიკაცია ორმხრივი პროცესია.
„მამასთან სხვანაირად თამაშობს“ — და ეს კარგია
ბავშვთან თამაში ყველა მშობელს შეიძლება განსხვავებული ჰქონდეს. მამასთან თამაში შეიძლება იყოს უფრო მოძრავი — იატაკზე ერთად ყოფნა, ბურთის გაგორება, დამალობანა, სიმღერა, ცეკვა ან ბავშვის მიერ წამოწყებული თამაშის გაგრძელება. თუმცა არ არსებობს აუცილებელი „მამაკაცური“ თამაშის სტილი. ზოგ მამას აქტიური თამაში მოსწონს, ზოგს — წიგნის კითხვა, ჩახუტება, სიმღერა ან მშვიდი თამაში. მნიშვნელოვანია არა თამაშის ფორმა, არამედ ურთიერთობა, სიამოვნება და ბავშვის სიგნალებზე პასუხი.
უსაფრთხო თამაშის რამდენიმე მარტივი წესი
აქტიური თამაშიც შეიძლება სრულიად უსაფრთხო იყოს, თუ რამდენიმე ძირითად წესს გავითვალისწინებთ:
- პატარა ბავშვი არასდროს დატოვოთ მარტო მაღალ ზედაპირზე, დივნის კიდეზე ან საწოლზე.
- არ შეანჯღრიოთ და არ ააგდოთ ბავშვი ჰაერში — ეს შეიძლება სერიოზულად საშიში იყოს.
- თამაშის დროს მოერიდეთ მკვეთრ მოძრაობებს, განსაკუთრებით ბავშვის თავისა და კისრის მიმართ.
- სათამაშოები შეარჩიეთ ბავშვის ასაკისთვის და მოარიდეთ პატარა ნაწილები, რომლებსაც პირში ჩაიდებს.
- იატაკზე თამაში ხშირად კარგი და უსაფრთხო არჩევანია, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ბავშვი უკვე აქტიურად მოძრაობს.
- თუ ბავშვი იღლება, წუწუნებს ან ინტერესს კარგავს, შეანელეთ თამაში და მიეცით შესვენების საშუალება.
მხიარული თამაში არ ნიშნავს უხეშ თამაშს. ბავშვის რეაქციები საუკეთესო გზამკვლევია — თუ მას სიამოვნებს, გიყურებთ და ურთიერთობაში ერთვება, შეგიძლიათ გააგრძელოთ; თუ დისკომფორტს გამოხატავს, შეჩერდით.
არ არის საჭირო ყოველდღე სპეციალურად „მამისა და ბავშვის დროის“ დაგეგმვა. საკმარისია რამდენიმე პატარა, განმეორებადი რიტუალი:
დილით — მისვლა, მოფერება და საუბარი.
დღის განმავლობაში — თამაში ან გასეირნება.
საღამოს — დაბანა, პიჟამის ჩაცმა, წიგნი ან სიმღერა.
ძილის წინ — ჩახუტება და მშვიდი საუბარი.
რაც უფრო ხშირად მეორდება ასეთი მომენტები, მით უფრო ნაცნობი ხდება ბავშვისთვის მამის ხმა, შეხება და რეაქციები. თუ ბავშვი თავიდან მამას ნაკლებად ეძებს ან უფრო მშვიდად მხოლოდ დედასთან არის, ეს არ ნიშნავს, რომ მამასთან კავშირი ვერ ყალიბდება. ურთიერთობას დრო და განმეორებითი გამოცდილება სჭირდება. ბავშვისთვის კარგი მამა არ არის ის, ვინც ყოველდღე განსაკუთრებულ აქტივობას იგონებს. ხშირად ყველაზე მნიშვნელოვანი სწორედ ჩვეულებრივი მომენტებია — ხელში აყვანა, საუბარი, თამაში, მოვლა და ბავშვისთვის იმის ჩვენება: „როცა გჭირდები, აქ ვარ.“
