დაახლოებით 11 თვის ასაკში ბევრი ბავშვი იწყებს დგომის, საყრდენთან გადაადგილებისა და პირველი ნაბიჯების მცდელობას. ზოგისთვის ეს პროცესი რამდენიმე კვირა გრძელდება, ზოგისთვის კი — რამდენიმე თვე. ბავშვები სიარულს ერთსა და იმავე ასაკში არ იწყებენ და მცირე განსხვავებები სრულიად ნორმალურია. ამ ეტაპზე მთავარი მიზანი არ არის ბავშვის „სიარულის სწავლება“, არამედ ისეთი გარემოს შექმნა, სადაც მას მოძრაობის უსაფრთხოდ გამოცდა შეუძლია.

როგორ დავეხმაროთ?

დაუტოვეთ თავისუფალი სივრცე მოძრაობისთვის

იატაკზე უსაფრთხო, თავისუფალი ადგილი ბავშვს საშუალებას აძლევს თავად ადგეს, დაჯდეს, მიიწიოს და წონასწორობა სცადოს.

მიეცით საშუალება, თავად ივარჯიშოს

თუ ბავშვი დგება ავეჯთან ან რამდენიმე წამით უშვებს ხელს, არ არის საჭირო მაშინვე ხელის დაჭერა. მიეცით საშუალება, თავად გამოსცადოს საკუთარი შესაძლებლობები — და საჭიროების შემთხვევაში დაეხმარეთ.

მოაშორეთ დაბრკოლებები

მისაწვდომ ადგილას არ უნდა იყოს ბასრი, მყიფე ან ადვილად გადასაბრუნებელი ნივთები, სადენები და პატარა საგნები. კიბეებთან გამოიყენეთ დამცავი ბარიერი.

შეარჩიეთ სტაბილური საყრდენები

ბავშვი ხშირად იყენებს დივანს, დაბალ მაგიდას ან სხვა ავეჯს გადასაადგილებლად. მნიშვნელოვანია, რომ ასეთი ნივთები მყარად იდგეს და ბავშვის წონის დაყრდნობას გაუძლოს.

ფეხშიშველი მოძრაობა ხშირად კარგი არჩევანია სახლში

უსაფრთხო ზედაპირზე ფეხშიშველი ყოფნა ბავშვს ეხმარება, უკეთ იგრძნოს იატაკი და საკუთარი ფეხების მდებარეობა. მხოლოდ იმიტომ, რომ ბავშვი სიარულს იწყებს, სახლში ფეხსაცმელი აუცილებელი არ არის.

და თუ დაეცა?

პირველი ნაბიჯების სწავლა ბუნებრივად მოიცავს წონასწორობის დაკარგვას, დაჯდომასა და მსუბუქ დაცემასაც. თუ დაცემა მსუბუქია და ბავშვი კარგად არის, მშვიდი რეაქცია დაეხმარება მას გაიგოს, რომ მოძრაობის მცდელობა საშიში არ არის. შეგიძლიათ მიუახლოვდეთ, დაამშვიდოთ და საჭიროების შემთხვევაში დაეხმაროთ. უსაფრთხო გარემო არ ნიშნავს დაცემის სრულად გამორიცხვას. ის ნიშნავს, რომ ბავშვს აქვს სივრცე, სადაც შეუძლია სცადოს, შეცდეს, ისევ წამოდგეს და თანდათან ისწავლოს საკუთარი სხეულის კონტროლი.

საჭიროა თუ არა ბავშვის ხელით სიარული?

ბავშვის ხელში დაჭერით სიარული აუცილებელი არ არის იმისთვის, რომ მან დამოუკიდებლად სიარული ისწავლოს. შეგიძლიათ შესთავაზოთ მხარდაჭერა, თუ თავად ეძებს მას, თუმცა სასარგებლოა, რომ მოძრაობის დიდი ნაწილი ბავშვის საკუთარი მცდელობა იყოს. ასევე, ბორბლებიანი სასიარულო (baby walker) ბავშვის სიარულის სწავლისთვის საჭირო არ არის და უსაფრთხოების რისკებთან არის დაკავშირებული. ბავშვისთვის უფრო უსაფრთხო და სასარგებლოა თავისუფალი მოძრაობა იატაკზე, უსაფრთხო და სტაბილურ გარემოში. ამ ეტაპზე თქვენი მთავარი როლი ბავშვის დაჩქარება კი არა, მისთვის უსაფრთხო სივრცის შექმნაა — სადაც შეუძლია იმოძრაოს, გამოიკვლიოს, სცადოს და საკუთარი ტემპით განვითარდეს.

11 თვის ბავშვმა შეიძლება უკვე რამდენიმე ნაბიჯი გადადგას, მხოლოდ ავეჯს მიჰყვებოდეს ან საერთოდ არ ცდილობდეს დამოუკიდებლად სიარულს. ყველა ეს ვარიანტი შეიძლება ნორმალური განვითარების ნაწილი იყოს.

როდის მივმართოთ პედიატრს?

11 თვის ასაკში ჯერ დამოუკიდებლად არ სიარული, თავისთავად, განვითარების შეფერხებას არ ნიშნავს. ბავშვების მოტორული განვითარება განსხვავებული ტემპით მიმდინარეობს.

პედიატრთან საუბარი ღირს, თუ შეამჩნევთ, რომ ბავშვი:

  • საერთოდ არ ცდილობს მოძრაობას ან გადაადგილებას;
  • ვერ ზის დამოუკიდებლად ან დაკარგა მანამდე არსებული მოტორული უნარი;
  • მუდმივად იყენებს სხეულის მხოლოდ ერთ მხარეს ან ერთი ფეხით/ხელით აშკარად ნაკლებად მოძრაობს;
  • ძალიან მოდუნებული ან, პირიქით, უჩვეულოდ დაჭიმული ჩანს;
  • დგომის ან მოძრაობისას აშკარად ტკივა;
  • ან რაიმე სხვა ცვლილება გაწუხებთ ბავშვის მოძრაობაში.